Türkçe Deutsch English
antalya-info

Dağlarda ve Sahilde Yaşayan Kültür

Toroslar’da kışın boş ve sakin olan köyler, kasabalar hatta ilçeler yaz aylarında coşar, şenlenir. Hemen her köy, kasaba ya da ilçe, yazlıkçıların gelmesiyle birlikte, çok eskilerden bu yana yerleşmenin neyi ünlü ise o ürün adını taşıyan şenlikler düzenlemek için yoğun bir çalışma başlatır. Örneğin, bitki çeşitliliği en bol bölgelerden biri olan Gündoğmuş ilçesi'nin yaylalarında nektar toplayan arılar, kalitesi belgelenmiş en güzel balı verir. Gündoğmuş, her yıl düzenlediği uzak yakın çevresine çıkardığı çağrıyla yerlisini yabancısını Bal Festivali etkinliğine davet eder.

Antalya Torosları’nın Konya sınırında, Akseki’ye bağlı Bademli köyü, ahşap oymacılıkta geleneksel bir üne sahiptir. Bademli insanı, yüzlerce yıldan bu yana geliştirerek sürdürdüğü el emeği ile yontup ortaya çıkardığı mutfak eşyası, özellikle de kaşık üretir. Kış boyu kar altında kalan Bademli’de üretilen ahşap oyma ürünlerin sergilendiği Tahta Kaşık Şenliği düzenlenir. Akseki’nin en büyük beldesi olan Cevizli tam bir Toros yerleşmesidir. Antalya ve Alanya’yı Orta Anadolu’ya bağlayan antik ve sonraki çağlara ait yolun üzerindeki Cevizli her yıl düzenlenen Ayran Bayramı ile ünlüdür. Etkinlik süresince çok sayıda insanın ziyaret ettiği Cevizli; yöre halkının, yazlıkçıların ve turistlerin ilgisini çeken bir toplanma adresi işlevi görür.

Galanthus olarak bilinen kardelen çiçeğinin ana vatanı Toroslar’dır; Toros Galanthusu olarak anılan dünyaca ünlü bu çiçek, en çok Akseki yöresinde, özellikle de ilçenin birkaç kilometre doğusundaki Çimi köyünün çevresinde yetişir; yüksek yaylalarda toprağa düşen tohum, kışı kar ve buzun altında geçirir. Vakti geldiğinde saldığı ısıyla üstündeki kar örtüsünü eriten galanthus; önce uç, ardından çiçek verir.

Çimi dağlarında yetişen kardelenlerin yaprakları daha büyük ve geniş olur. İhraç ürünleri arasında önemli yeri olan galanthus/kardelen bugün koruma altındadır. Çimi Yaylaları’nın balı da ünlüdür. O çiçek senin, bu ot benim dolaşan arı; emdiği nektarı kovana taşır ve bal eder. Bu iki ürün ile adını tüm Anadolu’ya duyuran Çimi köyü; her yıl Kardelen ve Bal Bayramı adı altında düzenlediği geleneksel şenlikte o yıl içinde ürettiği ürünlerle birlikte, köyü ve çevresini tanıtır.

Taş dibeklerde dövülerek kabuğundan ayrılan iri taneli özel keşkek buğdayından yapılan keşkek aşının pişirilmesi zordur, sabır ister. Düğün, bayram, kutlama gibi özel günlerde pişirilen keşkek aşı, tüm Anadolu’da olduğu gibi Toroslar’da da ulusal ölçüde değeri olan oldukça lezzetli bir yemektir. Akseki’nin suyu bol köyü Pınarbaşı’nın, köy meydanındaki yaşlı çınar ağaçlarının gölgesinde her yıl düzenlediği Keşkek Bayramı; salt uzakta yaşayan köylüleri değil yerlisinden yabancısına duyan herkesi kendine çeken bir şenliktir.

İbradı ilçesi, şeker tadındaki ince kabuklu üzümün yetiştirildiği bağların sonbahar aylarında yapılan hasat sonrasında Üzüm Şenliği’ne çağrı yapar. Geleneğin çok güçlü bir şekilde yaşatıldığı İbradı’daki Üzüm Şenliği, çok sayıda insanın özellikle de Manavgat, Side çevresinde konaklayan turistlerin ilgi gösterdiği renkli bir etkinliktir.

Körfezin batısındaki Elmalı'da iyi üzüm yetişir. Son yıllarda girdiği uluslararası yarışmalarda aldığı ödüllerle adını duyuran ünlü Likya Şarapları, Elmalı’da üretilir. Ancak Elmalı’daki bağcılık geleneğinin başat ürünü taze üzüm ve pekmezdir. İlçe merkezinde bağ bozumunun ardından her yıl düzenlenen Pekmez Kaynatma Şenlikleri, yöre insanı ile birlikte sahildeki tesislerde konaklayan yabancıların büyük ilgi gösterdiği bir tür hasat bayramı olarak kutlanılır.

Son yıllarda giderek artan bir yoğunlukla sürdürülen kazılarda ortaya çıkarılan ve kültür etkinlikleri için düzenlenen antik tiyatrolar, büyük ilgi toplayan kültürel paylaşımlara sahne olmaktadır. Bu etkinliklerin başında, her yıl Aspendos Antik Tiyatro’da düzenlenen  Opera ve Bale Festivali gelir. Yaz boyu süren etkinlikte, dünyaca ünlü orkestraların eşlik ettiği opera ve bale gösterilere yerli halkın yanında Alanya, Manavgat/Side, Belek ve Kemer gibi turizm merkezlerinde konaklayan yabancılar da büyük ilgi gösterir.

Side’de her yıl düzenlenen Side Uluslararası Kültür ve Sanat Festivali süresince dünyanın tanınmış müzik topluluklarının, antik tiyatroda ve limanın yanı başındaki tapınakta verdikleri konserler büyük ilgi toplamaktadır. Turizm sezonuna yayılan festival, Manavgat/Side çevresinde yüz bini aşan yatak kapasitesine ve yerli halka hitap eden önemli bir etkinlik olarak ününü her yıl artırmaktadır. Yine son yıllarda giderek gelişen Finike sahilinden sadece 25 kilometre içeride durmasına karşın tam bir dağ yerleşmesi olan Arykanda’daki antik tiyatroda yapılan ve dünyanın tanıdığı ünlü müzisyenlerin katıldığı klasik müzik etkinliği,  dışa açılma çabası içindeki bölgenin tanınmasında önemli bir rol oynamaktadır.

Aynı coğrafya içinde başka bir klasik müzik etkinliği de Kumluca ilçesinin hemen kuzeyindeki Rhodiapolis antik kentinde düzenlenmektedir. M.S. 2. yüzyıl ortalarına doğru Likya bölgesinde yaşanan şiddetli deprem, çok sayıda kentin zarar görmesine neden olmuştur. Rhodiapolis, uzak yakın ayırımı yapmadan, depremden zarar gören tüm kentlere yaptığı maddi yardımlarla tanınan ünlü zengin Opramoas’un kentidir. Hemen her Likya kentinde, yaptığı yardımları anlatan en az bir kitabesi bulunan Opramoas’ın anıt mezarının yanı başındaki antik tiyatroda bu yıl ikincisi düzenlenen etkinlik; seyircilerine, eşsiz dağ ve deniz manzarası eşliğinde ünlü orkestraların icra ettiği müziği dinleme olanağını vermektedir. Rhodiapolis konserlerinin ileriki yıllarda önemli kültür etkinlikleri arasında yer almasına kesin gözüyle bakılmaktadır.

Likya’nın şirin kıyı yerleşimi Kaş’ta düzenlenen Kaş-Likya Kültür Sanat Festivali, kültür ve sanat etkinliklerinin yanında yüzme ağırlıklı spor yarışmalarına da yer vermektedir. İlçe merkezinin birkaç deniz mili batısındaki Meis Adası ile Kaş arasında yapılan ve yerli yabancı çok sayıda insanın katıldığıyüzme yarışlarında katılımcılar kıyasıya yarışırken izleyiciler, keyifli anlara tanıklık etmektedir.

Antalya Körfezi’nin doğu kıyısındaki Alanya, müzik ve spor etkinliklerinde ayrıcalıklı bir yere sahiptir. Alanya Belediyesi ile Türkiye Triathlon Federasyonu’nun birlikte düzenlediği Alanya Uluslararası Triathlon Yarışmaları, dünya klasmanında yer olan bir spor etkinliği halini almıştır. Her ulustan kadın ve erkek yarışmacının katıldığı etkinlikte başarılı olanlara ödüller verilmektedir. Alanya’da her yıl düzenlenen plaj voleybolu müsabakaları gittikçe artan bir üne sahip olmaktadır.

Yukarıda “İnanç” başlığı altında verilen bölümde, Abdal Musa adına düzenlenen şenliklerden kısaca söz etmiştik. Her yılın haziran ayında Elmalı’nın Tekke köyünde yapılan şenliklerde, yurdun dört bir yanından ve yurtdışından gelen insanlar üç gün boyunca dini görevlerini yerine getirirken şenliğe katılanlar, yüzyıllardır bozulmayan eski bir geleneği tüm yönleriyle tanıma ayrıcalığına kavuşur.